Lichter bouwen, met plaatmateriaal gemaakt van reststromen. 100% biobased, circulair én gezond. Dat is wat John Smits met SAM Panels nu al doet. Binnen de programmalijn Prefab ontwikkelt het bedrijf samen met partners nu ook constructieve elementen van dit CO2-negatieve plaatmateriaal. In vergelijking met houten balken zijn deze I- en T-liggers aanzienlijk duurzamer, lichter, en consistenter in kwaliteit.
John Smits is opgeleid als registeraccountant en werkte jarenlang bij grote accountancykantoren. Niet direct de meest voor de hand liggende achtergrond voor een ondernemer in biobased bouwmaterialen.
“In die tijd deden we een controle bij een grote multinational met een circulair contract. We wisten niet hoe we dat moesten verwerken in de jaarrekening. Dat was mijn eerste kennismaking met duurzaamheid en circulariteit. Een jaar later, toen mijn vrouw zwanger was van onze oudste dochter, ontdekte ik hoe schadelijk verf kan zijn en hoeveel ongezonde materialen je in de bouwmarkt tegenkomt. Daar schrok ik van. Kort daarna kwam SAM Panels op mijn pad, dat precies die dingen deed die mij een goed gevoel gaven. Toen dacht ik, nu is het tijd om mijn steentje bij te dragen en het goede te doen.”
Van poep tot plaat
Smits gooide het roer om en startte in 2019 als financieel directeur bij SAM Panels. Hij loodste het bedrijf door de COVID-crisis, werd algemeen directeur en nam het in 2023 over. Het Venlose bedrijf maakt plaatmateriaal uit vezelrijke reststromen, met alleen water, druk en warmte. Het resultaat is een 100% biobased, 100% circulair en 100% gezond product, geschikt voor uiteenlopende toepassingen. Tijdens de groei van bijvoorbeeld hennep wordt CO2 vastgelegd in de plant. Normaal komt die vrij bij verbranding, vergisting of compostering, maar nu blijft de CO2 langdurig opgeslagen in een plaat of balk in een gebouw. Zelfs een plaat van 2,5 millimeter dik bespaart zo ongeveer 7 kilo CO2 per vierkante meter, inclusief de vermeden uitstoot door niet te verbranden.
Inmiddels heeft het bedrijf al zo’n 150 verschillende grondstoffen verwerkt tot plaatmateriaal. Van etikettenpapier en jeansstof, tot bermgras, hennep en zelfs koemest. “Elke grondstof heeft specifieke voordelen. Door mest te gebruiken, dragen we bijvoorbeeld bij aan drie transities: gasmitigatie, stikstofreductie én CO2-vastlegging.”
Van ontmoeting naar innovatie
Inmiddels is SAM Panels steeds verder gegroeid, met een eerste commerciële productielijn waar nu dagelijks ongeveer 400 platen worden geproduceerd.
Maar Smits heeft grotere ambities. “Vanaf 2027 hopen we een fabriek neer te zetten waar wij jaarlijks 7 miljoen vierkante meter gaan produceren.” Daarvoor werkt Smits met partners voortdurend aan nieuwe toepassingen voor de slimme, natuurlijke platen.
Via de NOM komt Smits in contact met HSB- en SIP-bouwer Thomas Dammer, die aan de ontwikkeling van biobased panelen voor de bouw werkt. Smits heeft de ambitie om zijn biobased interieurplaat door te ontwikkelen tot een constructieve toepassing. De NOM ziet de synergie en brengt beide partijen samen. Het leidt tot een intensieve samenwerking tussen Smartfast House en SAM Panels, vanuit een gedeelde visie op duurzaam en circulair bouwen.
Alternatief voor zware houten balken
SAM Panels levert een biobased halffabrikaat dat Smartfast House doorontwikkelt tot constructieve elementen zoals I-liggers, I-profielen en T-liggers onder de naam Bas Panels. “Deze I-liggers, die je zowel verticaal kunt gebruiken voor vloeren, of horizontaal als I-profiel tussen wandelementen, zijn een lichter en duurzamer alternatief voor zware houten balken”, legt Smits uit.
De focus ligt op het vervangen van traditionele, grondstofintensieve bouwmaterialen door biobased alternatieven met een lage milieu-impact, zonder concessies te doen aan constructieve prestaties.
Binnen de SEB-programmalijn Prefab werken Dammer en Smits aan de verdere ontwikkeling en certificering van de materialen. Inmiddels zijn de elementen succesvol getest door SHR, een belangrijke mijlpaal voor verdere opschaling en toepassing.
Cruciale schakel voor CO₂-negatief en stikstofarm bouwen
De BAS Panels elementen vormen een systeemoplossing die aansluit bij huidige regelgeving, de praktische eisen van de bouwsector, en toekomstige duurzaamheidsdoelen. De gebruikte vezelgewassen nemen tijdens de groei CO₂ op, die langdurig in het bouwproduct wordt vastgelegd. Daardoor zijn de elementen CO₂-negatief. Ook stikstofemissies blijven beperkt door het gebruik van hernieuwbare reststromen en een lage energie- en transportimpact. Dit maakt de oplossing bijzonder relevant in een bouwsector die wordt geremd door stikstofbeperkingen.
Met BAS Panels wordt SLS-hout in prefab wanden en vloeren functioneel vervangen. Dat vermindert de afhankelijkheid van primair hout en import, en verlaagt de milieubelasting. De liggers bieden een voorspelbaar, schaalbaar en industrieel toepasbaar alternatief binnen bestaande prefabconcepten.
Smits: “Daarnaast betekent het lagere gewicht minder manuren in de productie, en minder stikstofdepositie. Je hebt geen kraan nodig, met een elektrische vrachtwagen kun je het volledig stikstofneutraal plaatsen.”
Meer aandacht voor gewicht
De assemblage van de platen tot I-ligger van Bas Panels gebeurt nu nog op kleine schaal, met een paar honderd meter per dag. Tegen het einde van dit programma moet de productie uitgroeien tot een kilometer per dag.
Aan belangstelling uit de markt geen gebrek, merkt Smits, vooral van distributeurs. “Er zijn weinig aanbieders van duurzame I-liggers. Bovendien leveren wij een puur Nederlands product, volledig gemaakt uit afvalstromen. Hoewel in de bouw nu nog vooral naar prijs wordt gekeken, zie ik dat er langzaam meer aandacht voor gewicht ontstaat. Als een lichter product bijdraagt aan stikstofreductie, kan dat de vergunningverlening versnellen en hoge kosten voorkomen.
Juist nu de overheid via SEB, MPG-aanscherping, stikstofplafonds en circulaire inkoop eist dat er schoner, lichter en herbruikbaar gebouwd wordt, bieden onze I-liggers een direct toepasbare oplossing. Ze verenigen constructieve prestaties, nul-afval en aantoonbare CO2– en stikstofreductie in één industrieel systeem.”
Toekomstbestendig verdienmodel
De samenwerking toont hoe ketensamenwerking en praktijkgericht ontwikkelen leiden tot concrete innovaties in de bouwsector. Samen zetten Smartfast House en SAM Panels stappen richting een duurzamere bouw.
Smits: “De bouw beweegt van biobased naar agrobased materialen. Daarmee help je agrariërs om de stap te zetten naar een toekomstbestendig verdienmodel. Dat gaat niet zonder groeipijnen, want je hebt de hele keten nodig en opschalen kost tijd. Voordat alles echt staat, ben je zo vijf jaar verder. Onze nieuwe fabriek, die hopelijk vanaf 2027 draait, kan daarin een belangrijke rol spelen.”
Volgens Smits heeft de bouw behoefte aan launching customers en pioniers die de stap durven te nemen. “Er zijn genoeg duurzame alternatieven, het kán gewoon. Wel zijn die producten nu nog vaak duurder door de kleinere schaal. Maar die balans slaat door, want traditionele bouwmaterialen worden duurder door grondstoffenschaarste. Als we die stap zetten, levert dat ons uiteindelijk een gezondere leefomgeving op, én een sterke lokale economie.”
Meer weten?
Lees meer