Editie # 03
- Lichte materialen
De opgave waar de Nederlandse bouwsector voor staat, is ongekend. Door de urgente beperkingen in beschikbare stikstofruimte, grondstoffen en vakmensen moeten we sneller, schoner en slimmer bouwen. Precies daarom vind ik de programmalijn Prefab zo relevant én geslaagd.
Neem de Brainportregio, waar tot 2030 liefst 62.000 woningen moeten worden bijgebouwd. Dat vraagt om een verdubbeling van de huidige output. Een ambitie die uitsluitend met een industriële aanpak haalbaar is. Wat mij persoonlijk aanspreekt, is hoe in dit programma alle grote opgaven samenkomen en elkaar versterken. Duurzaamheid was het startpunt, maar inmiddels gaat het net zo goed over snelheid, betaalbaarheid, schaalbaarheid en economisch verdienvermogen. Door modulaire concepten te ontwikkelen, ketens (digitaal) te integreren en processen te standaardiseren, maken we opschaling realistisch. Van de planfase tot aan de realisatie. Niet in theorie, maar in de praktijk.
Een van de speerpunten binnen dit programma, en het thema van dit magazine, is lichter bouwen. Lichter en compacter betekent minder vervoers- en hijsbewegingen, vaak ook met elektrisch materieel, wat ook bijdraagt aan lagere emissies. Dat kan door vaker staal en beton te vervangen door hout, ook in hoogbouw.
Met biobased materialen werken we toe naar lichtere, slimmere constructies, met behoud van levensduur en veiligheid. Bij TNO BioBuilt helpen we de sector met de productie, validatie en normering van halffabricaten, om zo de stap van innovatie naar grootschalige toepassing te verkleinen.
Met de SEB-programmalijn Prefab, en voorloper Emissieloos Bouwen, hebben we in korte tijd laten zien dat de aanpak werkt. Bijna honderd bedrijven hebben innovatieve en levensvatbare modules, producten en werkwijzen ontwikkeld, waarmee niet alleen duurzaam, maar ook hoogwaardig, solide en spannend kan worden gebouwd. We zijn ruimschoots voorbij de pilotfase. Het gaat nu om opschaling en implementatie. Er zijn al goed geoliede fabrieken voor woningen en woningcomponenten, maar hun continuïteit wordt bedreigd doordat de bouwstroom niet op gang komt. Maar afstemming van vraag en aanbod en de lange doorlooptijd van nieuwe projecten vormen nu de grootste bottleneck.
De oplossing vraagt om politieke lef, om grote regionale nieuwbouwprojecten zoals Brainport op te tuigen. Maar ook om aanhoudende steun voor dit soort innovatieprogramma’s, omdat het nog sneller, duurzamer en goedkoper kan. Want we moeten vooral vasthouden aan vernieuwing, niet terugvallen in oude gewoontes, en prefab vervlechten met digitalisering, circulariteit en emissieloos bouwen.
Dát is de sleutel om de bouw echt toekomstbestendig te maken.
Peter Rasker
Marktdirecteur Mobility & Built Environment TNO